maandag 4 februari 2008

Visie energie (deel 3)

Een samenzitten met verschillende ervaringsdeskundigen uit de energiesector: o.a. Guido Kuyl van Elia en Gazelco, Frank Roosens en Tim Hellinckx van het ACOD, heeft mijn eerdere bedachte hypothese weer maar eens herbevestigd: "De radicale uitstap uit kernenergie is ondoordacht, populistisch en overhaast". Problemen van onderinvestering in de netten en innovatie is hét probleem van dit en volgende decennia. Er is een onderinvestering van zowel de energiesector - die sterk kapitaliseert op de energiecrisis - als vanuit de overheid, die alle grip op de energiesector zo goed als kwijt is.

Nogmaals: dit is géén pleidooi voor kernenergie. Iedereen is tegen kernenergie. Maar een realistische rationele uitstap is wel op zijn plek. Er is nog te veel werk aan de winkel. Men ziet enorm veel over het hoofd, zoals extra piekcentrales, aanpassing van het net, de veel duurdere productiekosten,... Wie gaat de enorme meerkost van de blinde kernuitstap betalen? Daarmee zijn de recente prijsstijgingen slechts een karig voorgerecht. Tijd voor een écht debat!

Enkele problemen op een rijtje:


  1. De productiekost van energie via windturbines is minstens dubbel zo duur per Kwh dan met de traditionele kernenergie. De productiekost van zonne-energie is vier keer zo duur. Men heeft dit demonstratief mooi kunnen omzeilen met bv. de Thorntonbank, door de kosten van de lijnen, die onder water gelegd werden in het lastenboek van Elia - de netbeheerder - in te schrijven. Dit maakte echter ruwweg 30% van de totale kosten uit. Kosten die dus niet in de destijds gepresenteerde kostprijs werden ingeschreven, waardoor windenergie niet zoveel duurder leek. Een grote politieke fout. De fiscale aftrek van zonne-energie zorgt dat zonne-energie nog steeds minstens dubbel zo duur is voor zij die zonne-panelen wensen te plaatsen.
  2. Er is een systematische onderinvestering in onze distributienetten. Vooral de Waalse en Brusselse netten stammen nog af uit de prehistorie, maar ook de Vlaamse netten zijn niet veel beter en hebben eveneens enorme stroomverliezen. Het anti-voorbeeld van rationeel energiegebruik. De consument draait hiervoor op via de distributiekosten. Men voorspelt zo op korte termijn makkelijk een verdubbeling, tot verdriedubbeling van de distributiekosten.
  3. Sinds jaren '90 zie je een steeds verder wegzakken van de investering in hernieuwen en opdrijven van de capaciteit van onze netten. Het opdrijven van de capaciteit van onze netten is enorm essentieel om ons te wapenen tegen de pieken in het net, die komen van hernieuwbare energiebronnen. Het gebrek van voldoend capaciteit in onze netten heeft reeds geleid tot enkele black outs en het jaarlijks fenomeen van het bijna doorsmelten van de hoogspanningsnetten België-Nederland. De netten en distributie volledig moderniseren en capaciteit verhogen duurt 20-30 jaar en kost tientallen miljarden. Geen tijd te verliezen dus, zeker als je maar ooit aan meer hernieuwbare energie wilt denken in België.
  4. Hoewel het noodzakelijk is om in de Europese context te denken, ligt toch een van de grote problemen in het gebrek aan zelfvoorziening. Van de zelfvoorziening van electriciteit van 100% eind jaren 80, blijft er nu nog 90% overeind. Het aandeel blijft wegzakken, zeker als resoluut gekozen wordt voor de totale ontmanteling van de kerncentrales. Het ironische is, is dat de 10% van de ingevoerde energie afkomstig is van Franse kerncentrales. Nog ironischer is, is dat er Franse kerncentrales worden bijgebouwd nabij de Belgische grens.
  5. Het grootste probleem ligt er echter in wanneer de invoer van energie uit het buitenland komt te staan tegenover leveringsproblemen in het land zelf. Uiteraard zal dat land eerst zijn eigen bevolking en industrie voorzien, en dan pas ons. We worden afhankelijk van een ander zijn grillen.
  6. Distrigas met een jaarlijkse winstmarge van meer dan 100% ipv de 6 tot 8% winstmarge voor bedrijven, wat gebruikelijk is en toegepast bv. voor staatsgecontroleerde holdings als ELIA. Distrigas is een ware cash cow, waar niets aan gedaan wordt.
  7. Veel zogezegde "groene energie" is echter van betwijfelbare oorsprong. Er is geen transparantie vanuit de sector, noch van contracten, noch van de oorsprong van de energie.
  8. Herinvoeren van het tijdens de liberalisering afgeschafte controle en correctiecomité van de energiesector is zeer hard nodig om de willekeur van de monopolistische spelers bij te sturen. Maar ook om transparantie te eisen van contracten en oorsprong.
  9. Noodzakelijk om uit te gaan van reservecapaciteit om pieken en dalen op te kunnen vangen, ten gevolge van wisselvallige en onvoorspelbare hernieuwbare energie. Die reservecapaciteit komt van piekcentrales (aardgas/steenkool/...), maar zijn eveneens erg duur. Elia koopt van Electrabel reservecapaciteit om zware wisselende fluxen (afkomstig van af/aan toestand van windparken uit Duitsland, Nederland als België.) te stabiliseren tegen vele malen de normale marktprijs, waar nog geen enkele politicus vragen heeft bij gesteld! Een meerkost die de consument weer betaalt via de distributiekosten. Allemaal factoren om dus in rekening te brengen.
  10. Fiscale aftrekbaarheid van bepaalde energiemaatregelen is enkel weggelegd voor de welgestelden. Mensen met kleine inkomens vallen uit de boot. Fiscale aftrekbaarheid is eveneens weggesmeten geld, doordat hier cruciaal investeringsgeld weggegooid wordt en dit niet constructief bijdraagt tot duurzame hernieuwbare energie. Het is slechts tijdelijk hernieuwbare energie. Een druppel op een hete plaat.
  11. Indien wordt afgestapt van kernenergie in België, zal het enkel de kernproductie verplaatsen, maar er zal nauwelijks netto vermindering zijn. Indien we kernenergie afvoeren, zullen onvermijdelijk meer blackouts komen. De prijs van energie zal zeer sterk stijgen. Men zal echter gewoon meer energie uit het buitenland invoeren omdat ze het daar goedkoper aanbieden vanuit jaja kerncentrales.
  12. Enorme onderinvestering in onderzoek naar hernieuwbare energie. Zo meent dr. ir. Poortmans van het IMEC tegen 2020 ten vroegste, concurrentieerbare (in België (2020), Scandinavië (2030), Spanje (2015)) zonnecellen te produceren. Uiteraard zijn de kosten voor het verhogen van de capaciteit van de netten en extra kosten van piekcentrales niet inbegrepen. Dus met andere woorden de consument zal zowiezo nog minstens 20 jaar moeten wachten eer het echte groene zonne-energie krijgt zonder meer te moeten betalen rechtstreeks of onrechtstreeks. Groene energie die nu bijna even duur aangeboden wordt, is overgesubsidieerd met jaja belastingsgeld. Nog steeds is door gebrek aan transparantie, de herkomst niet te achterhalen.
  13. Nogmaals dr. ir. Poortmans van het IMEC meent dat er met de huidige sterke groei in de vraag naar zonnecellen, rechtstreeks en onrechtstreeks 15000 banen kunnen geschept worden in "de zonnesector", mits goed opgeleiden en juiste investeringen.
  14. De afschaffing van kerncentrales zal zorgen voor de noodzaak van meer piekcentrales, die veel minder aan rendement hebben, duurder zijn en een pak meer CO2 uitstoten. Ja, hoor ik daar niet iets van Kyoto en een dure electriciteitsprijs?
  15. Energie is iets levensnoodzakelijk. Bij de invoer van de BTW is hier geen rekening met gehouden. De BTW van 21% is dus ook ontolereerbaar hoog. Toch is het niet verstandig alle BTW te verlagen naar 6%, omdat dit de verspillers - lees mensen met het luxezwembad bv. - extra voordelen geeft. Er is dus energieverkwisting dat niet levensnoodzakelijk is. Vandaar de noodzaak van onderscheid tussen levensnoodzakelijke energie en luxe-energie. Dit kan door middel van verschillende energietellers. BTW in schijven is jammer genoeg niet wettelijk en wordt Europees verworpen. Een wijkgebonden sociale correctie in de electriciteits- en gasfacturen is echter een veel beter alternatief, waar men tot dezer dagen nog geen gebruik van maakt.
  16. De weg van de goede isolering van nieuwbouw en herisolering van oude huizen is een weg die uiteraard moet blijven bewandeld worden, en die reeds goed in gang is gezet tijdens vorige legislaturen. Doch dient rekening gehouden te worden met sociale haalbaarheid. Projecten als de Energiesnoeiers van Katleen Van Brempt zijn erg sterk en kunnen alleen maar aangemoedigd worden.
Het hoeft dus niet gezegd zijnde, dat de energieproblematiek veelzijdig is, want dit is slechts een fractie doch belangrijkste fractie van de pijnpunten: capaciteit en hernieuwing van het net; investering in onderzoek hernieuwbare energie; isolering en zuinig energiegebruik; sociale correcties in de facturen; piekcentrales; kostprijs; transparantie en correctiecommité; blackouts; zelfvoorziening. Ideologische debatten moeten gevoerd worden op rationele basis, niet op emotionele basis. Tijd om dat populisme aan de kant te zetten en dat gezond verstand te gebruiken!

Geen opmerkingen: